تئاتر

تئاتر

بررسی الگوی روایت‌شناسی نمایش عروسکی بونراکو بر اساس نظریۀ سِیمور چَتمن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تئاتر، گروه هنرهای نمایشی، دانشکدۀ هنرهای نمایشی و موسیقی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشیار، گروه تئاتر، دانشکدۀ هنرهای نمایشی و موسیقی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران .
3 دانشیار، گروه تئاتر، دانشکدۀ هنرهای نمایشی و موسیقی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده
سیمور چتمن با فاصله‌ای دوهزارساله از دوران باستان و از روایت‌شناسان دورۀ متأخر، در سال 1978 کتاب داستان و گفتمان را منتشر کرد و در آن با عبور از روایت‌شناسی داستان به سینما پرداخت. چتمن نظریۀ روایی را به دو بخش داستان و گفتمان تقسیم کرد و سپس عناصر وجودی روایت را در سینما تفکیک و به بیان دیدگاه خود پرداخت. او از اصطلاح داستان برای اشاره به بخش محتواییِ  روایت استفاده کرد و شیوۀ بیان روایت را نیز با واژه گفتمان تعریف کرد. این تقسیم‌بندی که به‌وضوح ساختار اصلی انواع هنرهاست راه را برای بررسی روایت در رسانه‌های دیگر می‌گشاید؛ برای نمونه نمایش عروسکی بونراکو، روایت نمایشنامه‌هایی با بازیگران عروسکی است که هر عروسک ـ شخصیت توسط سه بازی‌دهنده جان‌بخشی می‌شوند. در این گونۀ ویژه، صدا از صحنه جدا شده و در گوشه‌ای مستقر می‌شود. راوی، روند بیان داستان شخصیت‌ها را با طیفی از احساسات به‌تنهایی بیان می‌کند. بااین‌حال، تئاتر عروسکی نیازمند باورپذیری است؛ پس چگونه روایت را به مخاطب انتقال می‌دهد؟ در این مقاله تلاش می‌شود تا به شیوۀ تحلیلی ـ توصیفی از نظریات چتمن الگوبرداری شده و عناصر وجودی گفتمان را در تئاتر عروسکی بونراکو استخراج و سپس با پرداختن به محدودیت عروسک‌ها نظام روایی میان سه جنبۀ بصری، آوازی و موسیقایی صورت‌بندی شود.








فهیمه میرزاحسین

دکتری تخصصی نمایشی، گروه آموزشی نمایش، دانشکده‌ی هنرهای نمایشی و موسیقی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران





مقاله حاضر برگرفته از پایان‌نامه دکترای نمایش عروسکی نگارنده اول با عنوان «روایت‌شناسی نمایش‌های عروسکی سنتی (مطالعه موردی بونراکو، وایانگ کولیت، کاتپولی بهات، پهلوان کچل، پولچینلا و مامولنگو)» می‌باشد که با راهنمایی نگارنده دوم در دانشگاه تهران در حال ارایه است.

چکیده

سیمور چتمن با فاصله‌ای دو هزار ساله از دوران باستان و از روایت‌شناسان دوره متأخر، در سال 1978 کتاب داستان و گفتمان را منتشر کرد و در آن با عبور از روایت‌شناسی داستان به سینما پرداخت. چتمن نظریه روایی را به دو بخش داستان و گفتمان تقسیم کرد: «اصطلاح داستان برای اشاره به جنبة محتواییِ روایت به کار می‌رود و گفتمان برای اشاره به بیان روایت» (تامِس، 1401: 62) سپس عناصر وجودی روایت را در سینما تفکیک و به بیان دیدگاه خود پرداخت. توضیح سطوح بنیانی روایت توسط چتمن راه را برای بررسی رسانه‌های دیگر می‌گشاید؛ برای نمونه نمایش عروسکی بونراکو ، روایت نمایشنامه‌هایی با بازیگران عروسکی است که هر عروسک ـ شخصیت توسط سه بازی‌دهنده جان‌بخشی می‌شوند. در این گونه ویژه، صدا از صحنه جدا شده و در گوشه‌ای مستقر می‌شود. راوی، روند بیان داستان شخصیت‌ها را با طیفی از احساسات به تنهایی بیان می‌کند. با این حال، تئاتر عروسکی نیازمند باورپذیری است؛ پس چگونه روایت را به مخاطب انتقال می‌دهد؟ در این مقاله تلاش می‌شود تا به شیوه تحلیلی ـ توصیفی از نظریات چتمن الگوبرداری شده و عناصر وجودی گفتمان را در تئاتر عروسکی بونراکو استخراج و سپس با پرداختن به محدودیت عروسک‌ها نظام روایی میان سه جنبه بصری، آوازی و موسیقایی صورت‌بندی شود.



واژگان کلیدی: روایت‌شناسی، تئاتر عروسکی، بونراکو، سیمور چتمن، راوی.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

An Examination of the Narratological Model of Bunraku Puppet Show Based on Seymour Chatman’s Theory

نویسندگان English

Fahime Mirzahosein 1
Mohammad Bagher Ghahramani 2
Behrooz Mahmoodi-Bakhtiari 3
1 PhD Candidate in Theatre, Department of Theatre, Faculty of Performing Arts and Music, College of Fine Arts, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Department of Theatre, Faculty of Performing Arts and Music, College of Fine Arts, University of Tehran, Tehran, Iran
3 Associate Professor, College of Fine Arts, Faculty of Performing Arts and Music, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

Seymour Chatman belongs to a group of narratologists of the late period with a distance of two thousand years from the ancient period. In 1978, he published the book “Story and Discourse,” in which he discussed cinema by going through the narratology of stories. Influenced by structuralists, Chatman divided the narrative theory into two parts: story and discourse. “The term ‘story’ is used to refer to the content aspect of the narrative, and ‘discourse’ is used to refer to the expression of the narrative” (Thomas, 2022, 62). Then he separated the existential elements of the narrative in cinema and expressed his opinion. Chatman's explanation of the basic levels of narrative paves the way for an examination of other media. For example, the Bunraku puppet show, which is about four hundred years old, is a narrative of plays whose actors are puppets that are brought to life by three players. In this particular genre, the sound is separated from the stage and settled in a corner. The narrator tells the story of the characters with a range of emotions alone. However, puppet theater needs believability, so how does it convey the narrative to the audience as a medium? In this article, an attempt is made to model Chatman's theories in an analytical-descriptive way and to extract the existential elements of the discourse in Bunraku puppet theater, and then by addressing the limitations of the puppets, a narrative system is formulated between three visual, vocal, and musical aspects.

کلیدواژه‌ها English

Narrative
Puppet Show
Bunraku
Seymour Chatman
Narrator

  • تاریخ دریافت 23 بهمن 1402
  • تاریخ بازنگری 15 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 07 خرداد 1403